W przedsiębiorstwach z większymi powierzchniami magazynowymi często znajduje się wiele systemów regałowych, które codziennie muszą wytrzymywać duże obciążenia. Każde uderzenie wózkiem widłowym, każde przeciążenie czy nawet najmniejsza słabość materiału niesie ryzyko uszkodzeń. Aby zapobiegać wypadkom i zabezpieczyć ciągłość pracy, regularna kontrola regałów jest ważna i obowiązkowa. Zapewnia ona wczesne wykrywanie słabych punktów i ich usuwanie, zanim dojdzie do kosztownych przestojów lub zagrożeń dla pracowników. Oprócz spełniania wymogów prawnych, przyczynia się do długoterminowego utrzymania wartości systemów regałowych i wspiera efektywną logistykę magazynową.
Wymogi prawne dotyczące kontroli regałów
Kontrole regałów są kwestią bezpieczeństwa pracy i są wymagane prawem. Regularne kontrole zapewniają, że wszystkie urządzenia magazynowe spełniają aktualne standardy bezpieczeństwa, a pracownicy są chronieni przed wypadkami. Różne przepisy określają, jak przebiegają te kontrole i jak często muszą być przeprowadzane.
DIN EN 15635 i przepis DGUV 108-007: podstawy prawne
Norma DIN EN 15635 stanowi podstawę fachowej kontroli i inspekcji systemów regałowych. Opisuje wymagania dotyczące bezpiecznego użytkowania i konserwacji regałów oraz obowiązek regularnych inspekcji. Normę tę uzupełnia przepis DGUV 108-007, który szczegółowo odnosi się do bezpiecznej eksploatacji urządzeń magazynowych. Oba zbiory przepisów wymagają, aby regularnie przeprowadzać kontrolę regałów przez osobę kompetentną. Dodatkowo przewidziane są oględziny wizualne w krótszych odstępach, których częstotliwość wynika z oceny ryzyka.
Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa eksploatacji (BetrSichV): obowiązki pracodawcy
Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa eksploatacji (BetrSichV) zobowiązuje przedsiębiorstwa do bezpiecznej eksploatacji środków pracy i ich regularnych kontroli. Dotyczy to również systemów regałowych. Pracodawcy muszą zapewnić, że instalacje regałowe są zgodne z przepisami i że potencjalne zagrożenia są rozpoznawane w odpowiednim czasie. Obejmuje to wyznaczenie wykwalifikowanych kontrolerów oraz dokumentowanie wszystkich przeprowadzonych kontroli. W przypadku stwierdzenia usterek należy niezwłocznie podjąć działania naprawcze, aby uniknąć zagrożeń dla pracowników.
Informacja DGUV 208-043: wskazówki dotyczące bezpiecznego składowania
Informacja DGUV 208-043 określa szczegółowe wymagania dotyczące bezpiecznego użytkowania i utrzymania systemów regałowych. Ten przepis branżowy zawiera praktyczne instrukcje minimalizowania ryzyka w magazynie i opisuje środki zapobiegania wypadkom. Obejmują one wytyczne dotyczące prawidłowego rozkładu obciążeń, stabilności regałów oraz regularnych inspekcji przez przeszkolonych specjalistów. Zasady te są kluczowe zwłaszcza w magazynach, w których używa się wózków jezdniowych, takich jak wózki widłowe, aby zapewnić bezpieczeństwo w codziennej pracy.
§ 5 ustawy o bezpieczeństwie i higienie pracy (ArbSchG): ocena ryzyka
Ustawa o bezpieczeństwie i higienie pracy zobowiązuje pracodawców do regularnej oceny potencjalnych zagrożeń w miejscu pracy oraz podejmowania odpowiednich działań ograniczających ryzyko. § 5 ArbSchG wymaga systematycznej identyfikacji możliwych zagrożeń, do których należy również bezpieczeństwo instalacji regałowych. Na podstawie tej oceny ryzyka ustala się interwały kontroli i definiuje środki ochronne. W razie wykrycia ryzyk należy niezwłocznie wdrożyć działania zapobiegawcze, aby chronić zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.
Jak często należy przeprowadzać kontrole regałów?
Zgodnie z DIN EN 15635 co najmniej raz w roku musi odbyć się fachowa kontrola regałów. Oprócz tej kontroli głównej przewidziane są dodatkowe oględziny wizualne wykonywane przez przeszkolonych pracowników lub pełnomocników ds. BHP. Częstotliwość tych kontroli wynika z odpowiedniej oceny ryzyka. W obszarach szczególnie wrażliwych lub w przypadku mocno eksploatowanych systemów regałowych konieczne mogą być przeglądy cotygodniowe lub comiesięczne. Celem jest wczesne wykrywanie uszkodzeń i trwałe zapewnienie bezpieczeństwa pracy magazynu.
Dlaczego kontrola regałów jest ważna?
Przedsiębiorstwa nie powinny przeprowadzać kontroli jedynie po to, by spełnić wymogi prawne. Kontrola przynosi liczne korzyści i stanowi kluczowy element bezpieczeństwa w magazynie, utrzymania wartości systemów regałowych oraz stabilnej, efektywnej logistyki.
- Ochrona pracowników:
Uszkodzone lub przeciążone regały są częstą przyczyną poważnych wypadków przy pracy. Regularne kontrole pozwalają w porę rozpoznać i usunąć potencjalne zagrożenia, zanim dojdzie do urazów.
- Unikanie szkód materiałowych i przestojów produkcji:
Jeśli system regałowy ulegnie awarii z powodu uszkodzeń, procesy produkcyjne mogą zostać przerwane. Prowadzi to do opóźnień dostaw i dodatkowych kosztów. Kontrola regałów zapobiega takim awariom dzięki działaniom prewencyjnym.
- Przestrzeganie prawa:
Przedsiębiorstwa są prawnie zobowiązane do regularnych kontroli regałów. Nieprzestrzeganie tych wymogów grozi dotkliwymi karami lub grzywnami. Udokumentowana i prawidłowo przeprowadzona kontrola regałów chroni przed konsekwencjami prawnymi.
- Wydłużenie żywotności regałów:
Wczesne wykrycie drobnych uszkodzeń zapobiega ich przekształceniu się w większe, kosztowne problemy. Regularne inspekcje wydłużają żywotność systemów regałowych i oszczędzają koszty napraw lub wymian w dłuższej perspektywie.
Co sprawdza się podczas kontroli regałów?
Podczas kontroli regałów inspektorzy oceniają integralność konstrukcji, stateczność, materiał oraz prawidłowy montaż. Sprawdzają system regałowy pod kątem uszkodzeń konstrukcyjnych, przeciążeń i uszkodzeń udarowych. Uderzenia wózków widłowych lub niewłaściwe użytkowanie mogą obniżyć nośność i stanowić potencjalne zagrożenie dla pracy magazynu.
Kolejnym kluczowym aspektem jest stateczność. Nawet niewielkie odchylenia od pionu mogą zagrozić stabilności całego systemu. Kontrolujący sprawdzają, czy instalacja regałowa jest solidnie zakotwiona i prawidłowo wypoziomowana. Zwracają szczególną uwagę na równomierny rozkład obciążeń, aby mieć pewność, że regał nie przechyli się ani nie ugnie.
Sam materiał również podlega rygorystycznym kontrolom. Szczególną uwagę zwraca się na uszkodzenia, takie jak pęknięcia spoin, oznaki korozji czy brakujące elementy. Jest to szczególnie istotne w przypadku starszych lub mocno eksploatowanych systemów regałowych, aby wcześnie podjąć działania utrzymaniowe.
Kolejnym obszarem kontroli regałów jest weryfikacja montażu. Sprawdza się, czy system regałowy został zmontowany prawidłowo, zgodnie z wytycznymi producenta. Błędy lub niekompletny montaż mogą prowadzić do nierównomiernych obciążeń, co zagraża bezpieczeństwu całego systemu. Tylko prawidłowo zamontowane elementy zapewniają długoterminową stabilność.
Przebieg profesjonalnej kontroli regałów
Profesjonalna kontrola regałów przebiega według ustrukturyzowanego i znormalizowanego schematu, którego celem jest niezawodne zidentyfikowanie potencjalnych uchybień w zakresie bezpieczeństwa i wdrożenie odpowiednich środków usuwających źródła zagrożeń.
Najpierw przeprowadza się analizę na miejscu i oględziny wizualne, podczas których specjaliści dokładnie sprawdzają regały. Kontrolują całą konstrukcję instalacji regałowej, aby zidentyfikować widoczne uszkodzenia, takie jak wady konstrukcyjne, pęknięcia, przeciążenia lub ślady uderzeń. Skrupulatnie dokumentuje się również drobne odchylenia, które w dłuższej perspektywie mogłyby obniżyć stabilność. Oględziny koncentrują się także na potencjalnych źródłach zagrożeń, na przykład na luźnych elementach czy nieprawidłowo ułożonych ładunkach.
Następnie następuje dokumentacja wyników. Zapewnia ona zarówno inspektorom, jak i przedsiębiorstwu, że ewentualne usterki zostały odnotowane i mogą zostać usunięte. Wszystkie zidentyfikowane usterki zapisuje się w protokole z kontroli z podaniem rodzaju i zakresu uszkodzeń. Dokumentację pisemną wspiera dokumentacja fotograficzna, dostarczająca wyraźnych dowodów wizualnych. Po sporządzeniu dokumentacji na skontrolowanych instalacjach regałowych umieszcza się naklejki kontrolne potwierdzające przeprowadzenie inspekcji i możliwość bezpiecznego użytkowania w przewidzianym stanie.
Na koniec, w ramach działań po kontroli, wdraża się konkretne kroki usunięcia uszkodzeń. Obejmuje to oznaczenie kolorystyczne usterek według pilności: zielony oznacza drobne uszkodzenia bez natychmiastowej potrzeby działania, pomarańczowy wskazuje na problemy wymagające szybkiej naprawy, natomiast czerwony wymaga niezwłocznych działań, aby nie zagrozić bezpieczeństwu eksploatacji. Na podstawie tej oceny odpowiedzialne osoby zlecają w razie potrzeby naprawy lub wymianę uszkodzonych elementów.
Jeśli stwierdzono poważne usterki i zostały one usunięte, stabilność regału musi zostać ponownie sprawdzona i udokumentowana. Taki dowód służy bezpieczeństwu wewnętrznemu i chroni przed konsekwencjami prawnymi w przypadku zewnętrznych audytów lub dochodzeń powypadkowych.
Jakie systemy regałowe muszą być kontrolowane?
Niezależnie od konstrukcji czy obszaru zastosowania, wszystkie systemy regałowe w przedsiębiorstwie podlegają obowiązkowi kontroli. Szczególnie w magazynach z różnymi systemami regałowymi ważne jest, aby każdy system był sprawdzany w sposób właściwy i specjalistyczny. Poniższa lista przedstawia systemy regałowe, które z reguły muszą być kontrolowane:
- Regały paletowe
- Regały półkowe
- Regały wspornikowe
- Antresole magazynowe
- Specjalne regały do składowania substancji niebezpiecznych
Ponieważ każdy z tych rodzajów regałów narażony jest na inne obciążenia i ryzyka, regularne kontrole pomagają długoterminowo zapewnić bezpieczeństwo i funkcjonalność.
Kwalifikacje inspektorów regałów
Profesjonalna kontrola regałów wymaga szerokiej wiedzy fachowej i określonych kwalifikacji. Tylko osoby uprawnione, które spełniają określone wymagania i odbyły odpowiednie szkolenia, mogą przeprowadzać takie kontrole. Celem jest zapewnienie wczesnego rozpoznania i prawidłowej oceny potencjalnych źródeł zagrożeń.
Wymagania i niezbędne szkolenia
Norma DIN EN 15635 wymaga, aby kontrole regałów przeprowadzały osoby znające się na rzeczy, tzw. osoby kompetentne. Muszą one posiadać wiedzę na temat konstrukcji i granic obciążenia systemów regałowych oraz umieć rozpoznawać i oceniać uszkodzenia. Kwalifikowane szkolenia przekazują niezbędne treści, w tym analizę wad konstrukcyjnych, błędów rozkładu obciążeń oraz prawidłową ocenę stateczności. Wielu dostawców oferuje specjalne kursy obejmujące zarówno wiedzę teoretyczną, jak i ćwiczenia praktyczne.
Kontrola wewnętrzna czy zewnętrzna: zalety i wady obu rozwiązań
Przedsiębiorstwa mogą szkolić wewnętrznych specjalistów lub zlecać kontrolę zewnętrznym inspektorom. Obie opcje mają swoje specyficzne zalety i wady:
- Kontrola wewnętrzna:
- Zalety: Krótkie czasy reakcji na nagłe problemy i głębsze zrozumienie własnej struktury magazynu.
- Wady: Szkolenia i doskonalenie generują dodatkowe koszty, a odpowiedzialność spoczywa w całości na przedsiębiorstwie.
- Kontrola zewnętrzna:
- Zalety: Niezależna ocena, aktualna znajomość norm i przepisów oraz mniejszy nakład organizacyjny dla firmy.
- Wady: Pojawiają się regularne koszty, a krótkoterminowe kontrole nie zawsze są dostępne od ręki.
Wybór między kontrolą wewnętrzną a zewnętrzną zależy od wielkości magazynu, wymaganego poziomu bezpieczeństwa i zasobów wewnętrznych.
Kontrola regałów bezpośrednio od producenta
Kontrola regałów wykonywana przez producenta oferuje liczne korzyści, które sprzyjają optymalnemu utrzymaniu i bezpieczeństwu systemów regałowych. Jako twórcy regałów, producenci znają ogólne wymagania bezpieczeństwa oraz specyficzne słabe punkty czy potencjalne miejsca problemowe swoich konstrukcji. Dzięki temu mogą przeprowadzać szczególnie ukierunkowane kontrole i rekomendować działania prewencyjne, które wydłużają żywotność regałów i zapobiegają wypadkom.
Kolejną zaletą jest szeroka wiedza o właściwościach materiałów i granicach obciążeń. Producenci dysponują danymi wewnętrznymi i doświadczeniem, które pomagają wcześnie wykrywać usterki i unikać kosztownych szkód. Odpowiednie części zamienne są zazwyczaj dostępne od ręki, co umożliwia szybkie usuwanie problemów bez długiego oczekiwania.
Ponadto producenci mogą — w połączeniu z kontrolą regałów — udzielać rekomendacji dotyczących optymalizacji logistyki magazynowej. Wiedzą, jak efektywnie wykorzystywać ich systemy i jak optymalizować rozkład obciążeń, aby zminimalizować przyszłe uszkodzenia.
Jeśli jednak nie są Państwo zadowoleni z istniejącego systemu regałowego lub planują przejście na nowy, niezależna kontrola (niezwiązana z producentem) może być zasadna. Zewnętrzni specjaliści zapewniają obiektywną ocenę i wskazują możliwe słabości. Dzięki temu otrzymują Państwo drugą opinię i mogą podejmować świadome decyzje dotyczące przyszłych inwestycji.
Koszty kontroli regałów i możliwe oszczędności
Dokładne koszty kontroli regałów są zróżnicowane i zależą od kilku czynników.
- Rodzaj i wielkość systemu regałowego: Regały paletowe i wspornikowe różnią się nakładem prac kontrolnych. Na cenę całkowitą wpływa także liczba sekcji regałowych.
- Wiek i stan regałów: Starsze lub intensywnie eksploatowane systemy mogą wymagać dodatkowych kontroli lub bardziej szczegółowej dokumentacji.
- Lokalizacja magazynu: Jeśli magazyn znajduje się w odległym regionie, koszty dojazdu mogą podnieść cenę całkowitą.
- Kwalifikacje kontrolerów: Koszty zależą od tego, czy wykorzystuje się specjalistów wewnętrznych czy zewnętrznych oraz jakie certyfikaty posiadają kontrolerzy.
Wnioski
Przedsiębiorstwa długofalowo zyskują na prewencyjnym utrzymaniu ruchu, które ogranicza drogie naprawy i szkody wtórne. Niezależnie od tego, czy kontrole prowadzą specjaliści wewnętrzni, czy zewnętrzni — właściwy dobór metody kontroli oraz zastosowanie odpowiednich technologii są kluczowe dla bezpiecznej pracy magazynu. Kontrola przeprowadzana przez producenta zapewnia ukierunkowaną weryfikację, natomiast niezależni inspektorzy działają jako obiektywna instancja przy zmianie systemów lub ich optymalizacji.
