Palety, procesy, listy kompletacyjne: w kontekście zrównoważonego rozwoju wielu nie myśli najpierw o magazynie. A to właśnie tutaj rozstrzyga się, jak oszczędnie wobec zasobów, energooszczędnie i ekonomicznie działa przedsiębiorstwo. Opakowania, powierzchnia magazynowa, technologia i personel – to wszystko wpływa na ślad środowiskowy.
Zrównoważony magazyn oprócz redukcji emisji często przynosi także oszczędności kosztów. Chroni zasoby, poprawia warunki pracy i zapewnia bezpieczeństwo na przyszłość – zwłaszcza w czasach rosnących wymogów prawnych i rosnących cen energii.
Zrównoważone zarządzanie magazynem wymaga jednak całościowego spojrzenia na procesy, systemy i ludzi. Ten artykuł pokazuje, jak łączyć cele ekologiczne i ekonomiczne w codzienności magazynowej.
Co oznacza zrównoważony magazyn?
Zrównoważony magazyn łączy cele ekologiczne, ekonomiczne i społeczne w spójną strategię. W centrum uwagi jest odpowiedzialne gospodarowanie zasobami – począwszy od zużywanej energii, przez wykorzystywaną przestrzeń, aż po opakowania, technologie i warunki pracy. Chodzi o redukcję emisji i unikanie odpadów. Wyzwanie polega przy tym na zachowaniu opłacalności.
Obszary działań na rzecz większej zrównoważoności w magazynie
Zwiększenie efektywności energetycznej
Hale magazynowe pochłaniają energię przez całą dobę. Oświetlenie, instalacje techniczne i klimatyzacja często działają nieprzerwanie. Właśnie tutaj można jednak znaleźć wiele potencjałów oszczędności, bez ograniczania pracy.
Dobrym początkiem jest koncepcja oświetlenia. Nowoczesne oprawy LED zużywają do 70 % mniej prądu niż tradycyjne źródła światła. Czujniki ruchu sprawiają, że światło świeci tylko tam, gdzie faktycznie pracuje personel magazynu. Jeszcze lepiej działa to w połączeniu ze światłem dziennym: świetliki, kopuły świetlne lub specjalne przeszklenia wykorzystują naturalną jasność, ograniczają potrzebę sztucznego oświetlenia i wymiernie obniżają rachunki za prąd.
Inwestycja w energooszczędne oświetlenie zwykle zwraca się w ciągu dwóch do trzech lat. Szczególnie korzystają na tym duże hale z długimi godzinami pracy. Oprócz niższych kosztów energii spada także nakład serwisowy, ponieważ systemy LED cechują się znacznie dłuższą żywotnością. Programy wsparcia, takie jak program dotacyjny BAFA, dodatkowo ułatwiają start.
Potencjał oszczędności kryje się także w technice budynkowej. Systemy odzysku ciepła wykorzystują powstające ciepło odpadowe do ogrzewania sąsiednich stref. Jednocześnie dobra izolacja sprawia, że zimą mniej energii ucieka, a latem hala się nie przegrzewa. Odciąża to systemy grzewcze i chłodnicze – oraz zapewnia większą stabilność mikroklimatu.
Optymalne wykorzystanie przestrzeni i zasobów
Powierzchnia magazynowa należy do najdroższych czynników – zarówno w budowie, jak i w eksploatacji. Dlatego zasada brzmi: wykorzystywać mądrze każdy metr kwadratowy. Często wystarczy pomyśleć w pionie zamiast w poziomie. Wielopoziomowe systemy regałowe, antresole magazynowe (mezzaniny) lub pionowe rozwiązania automatyczne tworzą dodatkową przestrzeń składowania bez powiększania zabudowy.
Również wewnątrz magazynu często drzemie niewykorzystany potencjał. Zbyt szerokie korytarze, puste strefy czy nieużywane bufory marnują cenną przestrzeń. Regularna analiza pokazuje, gdzie można zagęścić procesy i które obszary lepiej obciążyć.
Systemy modułowe zapewniają potrzebną elastyczność. Regały wspornikowe, regały paletowe lub kompletne hale regałowe można elastycznie rozbudowywać, przebudowywać lub demontować. Dzięki temu udaje się rosnąć wraz z potrzebami, a jednocześnie oszczędzać materiały i koszty.
Optymalizacja przepływu materiałów
W zrównoważonym magazynie wszystko działa lepiej, gdy nic się nie blokuje. Krótkie trasy, przemyślany układ i dobrze zgrane procesy sprawiają, że towary trafiają do celu bez zbędnych objazdów. Każdy zaoszczędzony kilometr przejazdu wózka widłowego obniża zużycie energii. A każdy optymalnie umieszczony artykuł skraca czas kompletacji.
Błędy przy kompletacji, niewłaściwe pakowanie czy uszkodzone towary wywołują zwroty – a z każdą reklamacją rosną emisje CO₂, nakład pracy i koszty. Jednocześnie tracone są cenne zasoby. Wyraźnie uporządkowane procesy pomagają unikać takich błędów. Szkolenia i narzędzia cyfrowe podnoszą bezpieczeństwo działań i ograniczają straty.
Jeszcze większą efektywność zapewniają zautomatyzowane rozwiązania: windy kompletacyjne lub bezobsługowe systemy transportowe (AGV) niezawodnie i energooszczędnie przejmują monotonne zadania. Ograniczają liczbę błędów i utrzymują nieprzerwany przepływ towarów przez całą dobę. Dzięki temu magazyn oszczędza zasoby – a jednocześnie działa bardziej ekonomicznie.
Także w magazynach dłużyc lub surowców przemysłowych drzemie duży potencjał większej zrównoważoności – nawet jeśli klasyczne opakowania wysyłkowe rzadko są tam stosowane. Solidne skrzyniopalety siatkowe, wielorazowe osłony ochronne czy specjalnie opracowane pojemniki na dłużyce niezawodnie chronią wrażliwe składowane materiały. Jednocześnie zastępują materiały jednorazowe i redukują ilość odpadów. W wewnętrznym obiegu – np. między magazynem, produkcją a dalszą obróbką – takie rozwiązania oszczędzają nie tylko odpady, ale także czas i koszty transportu.
W codziennej pracy mimo to regularnie powstają resztki: palety, folie z tworzyw sztucznych, wióry metalowe czy taśmy do opasywania. Zamiast je utylizować, warto je wyraźnie segregować i kierować do procesów recyklingu. Dobrze rozmieszczone, oznakowane punkty zbiórki pomagają zachować porządek i usprawniają przepływ pracy.
Szczególną przejrzystość uzyskuje się, gdy systemy regałowe, takie jak regały wspornikowe lub antresole magazynowe, uzupełnione są o stałe strefy – np. do zwrotów, materiałów zbiorczych czy wewnętrznych obiegów. Dzięki temu magazyn pozostaje nie tylko czysty i bezpieczny, ale staje się także bardziej zrównoważony w postępowaniu z pozostałościami.
Cyfryzacja na rzecz zrównoważonego magazynu
Systemy cyfrowe sprawiają, że magazyny są nie tylko szybsze, ale i bardziej zrównoważone. Nowoczesny system zarządzania magazynem (WMS) zastępuje papier i odręczne listy precyzyjnymi danymi w czasie rzeczywistym. Dzięki temu można celowo unikać braków, nadmiernych zapasów i zbędnych tras transportowych.
Oprogramowanie pokazuje, gdzie znajdują się artykuły, jak bardzo obciążone są strefy magazynowe i gdzie procesy się zatrzymują. W efekcie można lepiej wykorzystać moce i unikać przestojów. Zyskuje także planowanie: hale regałowe czy automatyczne systemy składowania można sterować na podstawie danych i elastycznie dostosowywać w razie potrzeby.
Inteligentne interfejsy łączą magazyn z ERP, wysyłką i produkcją. Systemy automatycznie wymieniają informacje, przyspieszają procesy, eliminują podwójną pracę i redukują błędy. To oszczędza czas, obniża koszty i jednocześnie poprawia bilans środowiskowy.
Wnioski
Zrównoważony magazyn powstaje dzięki mądrym decyzjom na co dzień. Liczy się każda zaoszczędzona zasobo-jednostka i każdy usprawniony proces. Dzięki systemom, które rosną razem z potrzebami. Dzięki procesom, które działają. I dzięki rozwiązaniom, które sprawdzą się także jutro. W ten sposób zasoby ekologiczne i ekonomiczne zazębiają się ze sobą.
